Zasoby cynku w okresie menopauzy
2010.02.17
W życiu kobiety są przynajmniej trzy okresy, kiedy wiele się zmienia w jej organizmie. To okres dojrzewania, ciąża i menopauza. W tych sytuacjach szaleje gospodarka hormonalna, ale inne zasoby także ulegają zmianom, np. zawartość rozmaitych pierwiastków w organizmie. Jednym z takich mikroelementów podatnych na zmiany w okresie menopauzy jest cynk, dość ważny z różnych względów. Fizjologiczne funkcje cynku wiążą się z jego występowaniem w ok. 60 różnych enzymach – anhydrazach, dehydrogenazach, proteinazach, peptydazach i fosfatazach. Spełnia on wiele podstawowych funkcji w organizmie człowieka na różnych etapach jego życia. Cynk jest niezbędny w syntezie insuliny. Jako składnik różnych enzymów lub ich aktywator bierze udział w metabolizmie białek i węglowodanów oraz przypuszczalnie tłuszczy. Odgrywa także istotną rolę w działaniu układu rozrodczego, a jako antagonista kadmu i ołowiu zabezpiecza przed zatruciem tymi toksycznymi pierwiastkami. Przyswajanie go przez organizm jest bardzo różne, w zależności od jakości pożywienia, formy chemicznej związku, dawki oraz interakcji zachodzących między cynkiem a innymi pierwiastkami i związkami. Przyswajaniu cynku sprzyja obecność witaminy A. W nadmiarze jony cynku stają się niebezpieczne, ponieważ w organizmie mogą powstawać nieprawidłowości metabolizmu związane zarówno z niedoborami, jak i nadmiarami jonów cynku i innych, pozostających z nim w zależnościach antagonistycznych. Podczas badań naukowych przeprowadzanych u ludzi napotyka się różne problemy. Pacjenci często mają trudności ze sprecyzowaniem samopoczucia i określeniem dolegliwości. Zbieranie informacji o diecie i warunkach ekonomiczno-ekologicznych pacjenta jest niełatwe. Analiza składu chemicznego pierwiastków we włosach wydaje się być obiecującą metodą diagnostyki wstępnej Aminokwasy będące składnikami budulcowymi keratyny włosa (cysteina, arginina, histydyna) zawierają reszty mające zdolność chelatowania metali, dzięki czemu jony tych metali są trwale wbudowywane do struktury a-helikalnej keratyny. Stężenie cynku we włosach jest ok. 100 razy większe niż stężenie cynku w surowicy krwi, co ułatwia szacowanie całkowitej zawartości tego pierwiastka w organizmie w ciągu ostatnich kilku miesięcy. Cynk w aktywny sposób wpływa na gospodarkę zasobami witaminy A w organizmie, która ma znaczący wpływ na proces keratynizacji włosów. Długotrwały niedobór powoduje kolejno zahamowanie wzrostu, przerzedzanie się włosów a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do całkowitego wyłysienia. Cynk dodatkowo uaktywnia enzymy kontrolujące metabolizm białek, które zawierają wiązania dwusiarczkowe nieodzowne do budowy włosa. Kojarzenie zawartości biopierwiastków w łatwo dostępnych tkankach, takich jak włosy, ze stanami patologicznymi organizmu w okresach intensywnych zmian hormonalnych stwarza nowe możliwości monitorowania i łagodzenia przejścia pacjentek przez poszczególne fazy okresu okołomenopauzalnego. Stężenia cynku we włosach kobiet będących w okresie okołomenopauzalnym, obniżają się wraz z wiekiem. Ogólnymi objawami deficytu cynku w okresie okołomenopauzalnym mogą być m.in. : choroby skóry, brak apetytu, łamliwość paznokci, łamliwość i wypadanie włosów, rozstępy na skórze, niedobór pigmentu, podatność na zakażenia, znużenie, zmęczenie. Cynk dostarczany z pożywieniem może pokryć zapotrzebowanie organizmu pod warunkiem dobrego wchłaniania. Najlepszymi źródłami cynku są mleko, mięso, wątroba, jaja, owoce morza i pełne ziarna. Przeciętnie dorosły człowiek w pokarmie spożywa dziennie przed wchłonięciem średnio 10–16 mg cynku. Dzienne zapotrzebowanie komórkowe (po wchłonięciu) cynku dla kobiet dorosłych szacuje się na 2–3 mg. Niekiedy w obliczu niedoborów cynku w okresie menopauzy pacjentki przyjmują cynk w postaci farmakologicznej, a jednocześnie prowadzą odpowiednią dietę, co często prowadzi do drugiej skrajności czyli do nadmiaru, będącego częstym powodem zatruć. Do ostrych objawów zatrucia cynkiem należą osłabienie, wymioty i niedokrwistość. Nadmiar tego pierwiastka może także w odpowiednio długim odstępie czasu, stanowić jedną z przyczyn powstawania nowotworów.
