Łysienie rozlane powoduje duże ubytki
2010.02.26
Teoretycznie, dla przybliżenia tematu, należy powiedzieć, że łysienie rozlane zawiera się w zbiorze łysienia telogenowego. Jest to właśnie taki rodzaj łysienia, ale powodujący o wiele większe ubytki niż typowe łysienie telogenowe, które usuwa włosy w drodze lekkiego, równomiernego przerzedzenia. Łysienie rozlane powoduje rozległe łyse place trudne do ukrycia. Jest to dość powszechny typ łysienia, także u kobiet dlatego warto poznać jego mechanizmy.
Codzienne wypadanie włosów telogenowych jest naturalną konsekwencją cyklu wzrostu włosów. Mieszki zazwyczaj zatrzymują włosy telogenowe dopóki nie wejdą w fazę anagen. W końcu nowy włos anagenowy wypycha stary telogenowy. To wypadanie nie powoduje łysienia i nie zaburza trichogramu. Wypadanie telogenowe pojawia się natomiast, gdy znaczna liczba włosów anagenowych przedwcześnie przestaje rosnąć i wchodzi w fazę katagen a następnie telogen Wzmożone wypadanie włosów pojawia się pod koniec fazy telogen, jakieś 2-3 miesiące po początkowym wydarzeniu. Tymczasowe łysienie rozwija się gdy długie włosy są zastępowane przez krótkie włoski anagenowe. Jako, że to się nie powtarza, łysienie ustępuje wraz ze wzrostem nowych włosów anagenowych. Normalny tryb wzrostu włosa skutkuje wymianą każdego włosa na głowie co 3-5 lat. Wzrost włosów na skórze głowy dorosłego człowieka jest asynchroniczny. Dlatego też, zamiast wymiany wszystkich włosów jednocześnie, wypadanie odbywa się ciągle, tak że od 50 do 150 włosów w fazie telogen wypada każdego dnia. Podczas, gdy istnieją pewne różnice w ilości wypadających włosów każdego dnia, związane ze zmianami pór roku, liczba ta pozostaje raczej niezmienna przez całe życie. Oczywiście jest tak w przypadku zdrowych włosów i braku czynników zaburzających ten rytm. Większość tej utraty włosów mija niezauważenie, zazwyczaj, gdy włosy są krótkie. Stany chorobowe, które powodują dużą liczbę wypadających włosów mogą być klasyfikowane ze względy na to czy mieszek pozostaje nienaruszony lub czy jest uszkadzany i zastępowany blizną, oraz czy utrata włosów jest plackowata, wzorzysta czy rozlana. Łysienie rozlane także dzieli się na różne rodzaje, może być dalej klasyfikowane ze względu na typ włosów, które wypadają, tzn. Czy są to włosy anagenowe czy telogenowe. Jako, że włosy telogenowe mają bezbarwną cebulkę, obserwacja włosów, które wypadły gołym okiem zazwyczaj wystarcza. To łysienie może również występować w dwóch rodzajach uzależnionych od skutków, czyli od bliznowacenia lub jego braku. Tu skupmy się nad łysieniem rozlanym, nie powodującym blizn. Przyczyna może być zazwyczaj określona na podstawie historii, wraz z kilkoma testami krwi, do których zalicza się test na funkcjonowanie tarczycy i poziom żelaza. Trudność w diagnozowaniu może wystąpić, gdy wzór utraty włosów jest niejasny, co występuje we wczesnym łysieniu androgenicznym u kobiet, powodując trudny do odróżnienia stan od innych przyczyn chronicznego łysienia rozlanego, takich jak telogenowe wypadanie włosów. W takiej sytuacji, jeśli u pacjenta trudno określić rodzaj łysienia, lekarz zwykle zleca biopsję skóry głowy w celu określenia szczegółowej diagnozy. Łysienie telogenowe dzielimy także pod względem częstotliwości i natężenia występowania, to łysienie ostre i chroniczne.Ostre wypadanie włosów telogenowych zdarza się często po i w trakcie ciąży. Szacuje się, że dotyczy ono od 1/3 do połowy kobiet po urodzeniu dziecka. Łysienie w trakcie ciąży występuje ze względu na wysoki poziom estrogenu przedłużającego fazę anagen co powoduje bujną fryzurę w trakcie ciąży. Pozbywanie się tych hormonów po porodzie powoduje jednoczesne przejście włosów z anagen w telogen. Włosy telogenowe wypadają następnie kilka miesięcy później. Ostre łysienie rozlane jest samo ustępującą, nie powodującą blizn utratą włosów ze skóry głowy, które występuje ok. 3 miesiące po wystąpieniu czynnika. Istnieje także szeroki wachlarz innych czynników, mogących powodować takie łysienie. Ciężkie choroby gorączkowe, chroniczne choroby, zmiana leków, duży krwotok, wyniszczająca dieta lub nagłe głodzenie, trauma powypadkowa, operacje lub ciężki stres to te najczęstsze. W ok. 1/3 przypadków nie może zidentyfikować czynnika początkującego proces, więc w zasadzie patogeneza i możliwości diagnozowania i leczenia są dokładnie takie jak w ogólnym ujęciu dla łysienia telogenowego. Ostre łysienie rozlane rozwija się od 3 do 6 miesięcy. Wypadanie włosów ustaje i gęstość włosów wraca do normy w prawie wszystkich przypadkach. Czasem, wypadanie włosów jest kontynuowane po 6 miesiącu, wówczas stan ten nosi nazwę chronicznego telogenowego wypadania włosów. Około 2-3 miesiące po wystąpieniu czynnika, następuje okres znacznego wypadania rozlanego włosów, co może doprowadzić do przerzedzania się włosów Pacjenci często nie odnoszą tego do swoich wcześniejszych chorób i zaczynają się martwić, że łysieją. Test ciągnięcia włosów jest pozytywny, z kępami włosów telogenowych wyciąganych z łatwością z przodu i boku skóry głowy. Może występować również zniekształcenie paznokci, po czym dodatkowo lekarze poznają ten typ schorzenia. Pełen test krwi, badania poziomu żelaza i funkcji tarczycy powinny zostać wykonane w celu wyeliminowania pozostałych przyczyn łysienia rozlanego. Historia przyjmowanych leków powinna być brana pod uwagę, szczególnie zmiana w przyjmowaniu doustnych leków antykoncepcyjnych. Jest to stosunkowo częsta przyczyna krótkiego wypadanie telogenowego, którą łatwo przeoczyć. Dlatego bardzo ważna jest współpraca pacjenta z lekarzem i udzielenie jak największej liczby informacji.
Poza ostrą postacią łysienia rozlanego, często mamy do czynienia z chronicznym łysieniem tego typu. Rozlane wypadanie włosów telogenowych, które trwa powyżej 3 miesięcy, może być wynikiem chronicznego wypadania włosów telogenowych lub być wynikiem jednej z wielu przyczyn łysienia telogenowego. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza, niedoczynność lub nadczynność tarczycy, syfilis i toczeń. Poza niedoborem żelaza wszystkie te przyczyny nie są częste, a pozostałe przyczyny bardzo rzadkie. Chroniczne łysienie rozlane zaczyna się zawsze od ostrego telogenowego wypadania włosów, i gdy pacjenci są w ostrym stanie, bez wyraźnego wyjaśnienia ich utraty włosów, właściwym jest poczekanie, a w niektórych przypadkach wykonanie biopsji skóry głowy. W tym przypadku za kluczowe uznaje się niedobory żelaza. Niedobór żelaza występując z lub bez anemii jest dodatkowym odkryciem przy łysieniu rozlanym. W niektórych przypadkach terapia zastępcza żelaza powoduje ustanie wypadania włosów i ich ponowny wzrost. W wielu innych przypadkach uzupełnienie zapasów żelaza nie powoduje zaprzestania wypadania włosów. W tych przypadkach niedobór żelaza jest prawdopodobnie przypadkowym odkryciem i należy wówczas rozważyć alternatywną przyczynę utraty włosów, taką jak wczesne łysienie androgeniczne lub chroniczne wypadanie włosów telogenowych. Stwierdzono, że anemia spowodowana niedoborem żelaza występowała w 72% przypadków kobiet z łysieniem rozlanym, ale prawdopodobnie ta liczba jest zawyżona. Istnieje bardzo duża liczba opisanych w literaturze przypadków, gdzie pacjenci byli leczeni doustnym przyjmowaniem żelaza, co powodowało normalny wzrost włosów. Po ustaniu terapii zastępczej żelaza anemia i wypadanie włosów powróciły, potwierdzając, że w niektórych przypadkach niedobór żelaza powoduje występowanie łysienia, a jego chroniczność występowania pokrywa się często z niedoborem właśnie żelaza. Niedobór żelaza może być również obciążającym czynnikiem w innych formach łysienia, szczególnie przy łysieniu androgenetycznym i może to być przeoczone. W około 20% przypadków, niedobór żelaza pojawia się bez anemii i pojawia się wraz z ferrytyną surowicy. Pacjenci mogą być bladzi, zmęczeni i ospali z powodu anemii. Stany chorobowe powodujące utratę krwi mogą być widoczne. Niedobór wielu witamin może być obecny u pacjentów z ubogą dietą lub zaburzonym wchłanianiem. Należy wówczas zgłosić się do lekarza ogólnego lub chorób wewnętrznych by wyjaśnić przyczynę niedoboru żelaza, ponieważ nie zawsze wystarczy uzupełnić przyczynę braków, często problem jest o wiele bardziej złożony. W ogólnym ujęciu przyjmuje się jednak założenie, że jeśli wypadanie włosów jest wynikiem niedoboru żelaza, cofnie się po upływie 3 miesięcy od uzupełnienia zapasów żelaza. W takich przypadkach pacjenci powinni być leczeni doustnymi suplementami żelaza dopóki jego poziom nie powróci do normy. Poza brakiem w zapasach żelaza jest kilka innych przyczyn łysienia rozlanego związanych z dietą. Nagła utrata wagi może powodować telogenowe wypadanie włosów. Chroniczne głodówki skutkują suchymi, pozbawionymi życia, cienkimi, prostymi włosami, które są rzadkie i łatwo wypadają.
Zmiany w kolorze włosów są kolejną wyraźną cechą. Ciemne włosy zmieniają się w brązowe lub czerwone, podczas gdy brązowe stają się blond. Zmiany koloru wraz z ograniczeniem produkcji są sygnałem do niedożywienia białkowo-kalorycznego, jednakże można takie zmiany wychwycić jedynie w przypadku, kiedy na głowie są włosy w naturalnym kolorze lub znaczne ich odrosty.
Wymienione dotąd powody występowania łysienia rozlanego to jeszcze nie koniec katalogu, w następnej kolejności można wyliczyć śmiało jako popularną przyczynę choroby tarczycy. Łysienie rozlane może wystąpić w powiązaniu na przykład z niedoczynnością lub nadczynnością tarczycy. Uważa się, że nadczynność tarczycy, jeśli jest poważna może powodować do 50% przypadków łysienia rozlanego. Niedoczynność tarczycy powoduje podział komórek w naskórku i naroślach skóry. U części pacjentów, zahamowanie mitozy powodowało katagen i opóźniało powtórne wejście włosów z telogenu do anagenu. Mechanizm utraty włosów nadczynności tarczycy jest nieznany, ale w każdym przypadku są to wahania hormonalne, więc łysienie rozwija się stopniowo aż do momentu ustabilizowania się stanu tarczycy.
Wizyta u endokrynologa jest najlepszym rozwiązaniem i często tam są kierowani pacjenci z takim łysienie i innymi wskazaniami. Przy podawaniu odpowiednich leków, włosy natychmiast przechodzą w fazę anagen i liczba włosów w telogenie zmniejsza się. Terapia ta prowadzi do wzrostu włosów w ciągu kilku miesięcy. Wyjątek od tego powstaje, gdy niedoczynność tarczycy miała miejsce przez wiele lat i mieszki włosowe obumarły. Jednak, zazwyczaj brak reakcji na terapię u pacjenta z niedoczynnością tarczycy sugeruje inną przyczynę łysienia, najczęściej łysienie androgenetyczne. Utrata włosów u pacjentów z niedoczynnością tarczycy zazwyczaj ustaje po 3 miesiącach od prawidłowej czynności tarczycy, więc należy ją także traktować jako przejściową, przy sumiennym leczeniu oczywiście.
Innym, także często występującym problemem powodującym takie łysienie bywają niektóre zaburzenia metaboliczne, głównie chroniczna niedoczynność nerek i dializy wiążą się z suchymi, łamliwymi i rzadkimi włosami na skórze głowy i utratą włosów na ciele, wliczając włosy łonowe i pod pachami. Chroniczna niedoczynność wątroby może powodować łysienie rozlane, podobnie jak guzy. Także choroby trzustki i górnego przewodu pokarmowego powiązane ze złym przyjmowaniem składników odżywczych również mogą być powiązane z łysieniem rozlanym. Łysienie rozlane spowodowane syfilisem powoduje klasyczny wyliniały wygląd. Telogenowe wypadanie włosów także może nastąpić po 2-3 miesiącach po początkowej infekcji. Zaburzenia tkanki łącznej, zwłaszcza w toczniu i zapaleniu skórno-mięśniowym, może także prowadzić do łysienia rozlanego.
