Fazy wzrostu włosów
2009.05.25
Nasze włosy na głowie nie rosną w jakiś spontaniczny sposób, bez określonych reguł. Przeciwnie wzrost włosa odbywa się w określonych fazach, a także proporcjach, a zburzenia tych parametrów prowadzi zwykle do wzmożonego wypadania lub wręcz łysienia. Istnieje bezpośrednia proporcja pomiędzy prędkością odrastania po wypadnięciu włosa, a jego końcową długością, mierzoną od powierzchni skóry. Dodatkowo istnieją regularne cykle wzrostu oraz wypadania każdego pojedynczego trzonu ludzkiego włosa. Tutaj różnimy się od reszty ssaków. U zwierząt wypadanie sierści związane jest ze zmianą pór roku, a większość włosów wypada w tym samym czasie, mowa tu o linieniu wiosną i wczesnym latem. Zabieg ten pozwala zwierzętom kontrolować temperaturę ciała. Ale są też i podobieństwa w obrębie gatunku. W przypadku futra owcy, oprócz linienia, pojedyncze włosy są również zrzucane pojedynczo w cyklach takich jak u człowieka. Podczas ostatniego dziesięciolecia została przeprowadzona olbrzymia ilość skrupulatnych badań dotyczących cyklicznego wypadania i wzrostu włosów u człowieka i zwierząt. Większa część doświadczeń przeprowadzona została na szczurach i myszach, ze względu na to, że ich cykl trwa zaledwie około jednego miesiąca. Dzięki temu można śledzić zmiany o wiele szybciej. U człowieka taki cykl trwa około trzech lat. Badania bazowały na próbkach obciętych włosów oraz na wycinkach z biopsji skóry głowy. Dzięki nim odkryto, iż cykle rozwoju włosów można podzielić na trzy części: fazę wzrostu-anagen, fazę zaniku -katagen oraz fazę spoczynku-tlogen.
Na zdrowej głowie około 10% włosów znajduje się w fazie spoczynku. W związku z tym mieszki będące w tej fazie, rozłożone są w różnych punktach, a ubytek włosów wyrównywany jest jednocześnie przez mieszki znajdujące się w tym czasie w fazie wzrostu. W związku z tym zjawiskiem, wypadanie 100 włosów dziennie jest czymś normalnym i zauważalne jest jedynie podczas czesania czy mycia głowy. Większość łysiejących nie traci swych włosów szybciej niż inni ludzie, natomiast w miejsce wypadających włosów, nowe nie wyrastają w takim samym tempie lub nie pojawiają się w ogóle. Ta różnica powoduje właśnie łysienie.
W widzianym przez mikroskop włosie fazy zaniku ( katagen ), można zauważyć na bliższej końcówce suche zgrubienie kreatynowe. Jest ono raczej niewybarwione, choć zewnętrzna jak i wewnętrzna pochewka włosa jest zachowana. W fazie wzrostu (anagen) korzeń rosnącego włosa jest nawilżony, miękki i połyskujący. Pochewki włosowe są wyraźnie widoczne. W fazie odpoczynku ( telogen ) cebulka włosa jest skreatynizowana, a obydwie pochewki zanikają. Zanim włos zostanie zrzucony, może pozostać przez jakiś czas w mieszku z końcówką spoczywającą ponad miejscem przyczepienia mięśnia. Należy zaznaczyć, że zjawisko wypadania takich telogenowych włosów jest pozytywne, ponieważ powstaje wolne miejsce na tworzenie nowych włosów. Zbyt długo tkwiący w mieszku włos telogenowy może spowodować odczyn zapalny mieszka włosowego. Nowy włos wyrasta obok starego, więc istnieje możliwość, że z jednego mieszka będą wychodzić dwa włosy. Na zdrowej skórze młodzieży i dorosłych znajduje się około 100.000. włosów. Ich liczba może różnić się w zależności od koloru włosa i rasy. Średnia ilość włosów na głowie na jeden cal kwadratowy wynosi około tysiąca. Powierzchnia skóry głowy wynosi sto dwadzieścia cali kwadratowych. Tak, więc na głowie przeciętnego człowieka można znaleźć około sto dwadzieścia tysięcy włosów. Średnica włosa różni się w zależności od jego koloru, położenia na głowie, wieku i płci osoby na głowie, której rośnie. Również, gdy te czynniki są podobne, to średnica włosa może być inna u dwóch różnych osób. Są to po prostu indywidualne cechy osobnicze, zapisane w genach. Jednakże przyjęto na podstawie badań, że włosy naturalnie czarne lub ciemne są grubsze i mocniejsze, natomiast płowe włosy są najdelikatniejsze, czarne najbardziej szorstkie. Te najdelikatniejsze włosy mają średnicę od pięciu tysięcznych do pięciu setnych cala, w czasie, gdy najbardziej szorstkie od czterech setnych do jednej czterdziestej cala. Zazwyczaj włosy dzieci są delikatniejsze od włosów dorosłych. Kształt włosa może być okrągły, owalny lub spłaszczony.
Pośród tych włosów dziennie zrzucamy 50-100 sztuk. Faza wzrostu ( anagen ) trwa około 1000 dni, podczas gdy faza spoczynku ( telogen ) tylko około 10 (zaokrąglając). Im dłuższy okres trwa faza, tym większy jest udział procentowy włosów w pobranych próbkach. Stąd na zdrowej skórze głowy ( 85-90% ) stanowią włosy w fazie anagenu, podczas gdy zaledwie 1% będzie znajdował się w krótkiej fazie katagenowej. Pozostałe znajdują się w fazie spoczynku, oznaczającej, iż niedługo zostaną zrzucone. Jednakże standardowy cykl wzrostu włosa może być modyfikowany wpływem działania podrażniających środków chemicznych oraz w szczególności przez ich wyrywanie. W przypadku zwierząt laboratoryjnych, wyrywanie włosa rozpoczynało całkiem nowy cykl. W rzeczywistości nawet ciągnięcie włosów, bez ich wyrywania, może doprowadzić do zainicjowania tego procesu, ale możliwe jest dokonanie szkody spowodowanej przez łamanie włosa w obrębie mieszka. W przypadku doświadczeń na zwierzętach udowodniono, iż nawet napromieniowywanie światłem ultrafioletowym rozpoczynało nowy cykl. Metoda ta sprawdza się również u niektórych osób, cierpiących na niektóre schorzenia powodujące łysienie. Wpływ na wzrost włosa mają również takie czynniki jak: ukrwienie skóry, gospodarka hormonalna, odżywanie, a nawet emocje.
Długość życia włosa człowieka zależy od jego płci, wieku, właściwości samego włosa, oraz cech właściwych danej osobie. Występuje także zróżnicowanie pod względem zamieszkiwanej szerokości geograficznej. Dla przykładu średnia długość włosów wśród Anglosaskich kobiet wynosi od osiemnastu do dwudziestu czterech cali, choć jak zostało to już wcześniej wspomniane mogą osiągnąć długość nawet pięćdziesięciu cali i więcej. Włosy Anglików i Amerykanów dorastają zazwyczaj do długości sześciu do ośmiu cali.
